YURT DIŞINA KAÇIRILAN ADIYAMAN SAMSAT STELİ

YURT DIŞINA KAÇIRILAN ADIYAMAN SAMSAT STELİ

O denli çok ki hangi birini saysak. Normal yollardan gelmişler, izin isteyip kazılar yapmışlar. Kazılar sonucunda bulgular elde etmişler. Tarihe ışık tutacak belge ve bilgiler çıkarmışlar ortaya. Bizim yeterli donanımımız ve bilim elemanımız olmadığı için meydanı boş bulup, işlerine yarayanları gizlice kaçırmışlar. Kimilerini üç-beş kuruş verip sözde satın almışlar. Tonlarca ağırlıkları yurt dışına taşırken-kaçırırken kılımız bile kıpırdamamış.

Şimdilerde ayıktık herhalde ki, bu kaçırılanları isteme furyasına girdik. El-alem almış, müzesinin en baş köşesine oturtmuş, onları izlemeye gelenlerden paralar kazanıyor. Kazancından olup ta sana geri verir mi? Vermez elbet…

Bunlardan biri de Adıyaman’dan kaçırılan SAMSAT STELİ’dir. M.Ö: I. yüzyıldan kaldığı sanılmaktadır. Kültür Bakanlığı British Museum’da olan bu stelin paşindedir. Herakles, Kommagene Kralı I. Antiochos’u kutluyor. Samsat yakınlarında bulunan, oyma taş olan bu kabartma, merkezinde yer alan bir delikle zeytinyağı çıkarmada baskı ve ağırlık aracı olarak kullanılmıştı. Bölge o yıllarda zeytinyağı üretiminde ön planda yer alan bir merkezdi. Kahta bölgesinde Zeytin adı taşıyan bir yerleşim yerinin bulunması bunun en güzel kanıtıdır. Bu stel ilk kez 1882 yılında bilimsel kayıtlarda yer almaya başlıyor. Daha sonra Osmanlı yönetiminin izni ile 1911 yılında arkeolog Lenonard Woolley tarafından satın alındığı söyleniyor.

Satın alınarak Suriye’ye getirilmiş olan stel, 1927 yılında da Woolley’in izni ile British Museum’a satılıyor.

Samsat Steli’nin serüveni budur.

Şimdi de Özgen Acar’ın(1) yazısından bir alıntı yapalım:

“…

British Müzesi “Hac Sergisi” düzenledi. Müze görevlileri, Topkapı Sarayı’nda, Türk ve İslam Eserleri ile Türbeler müzelerinde inceleme yaptılar. 35 eseri sergiye alma önerisinde bulundular.

Bakanlık, mennuniyetle, ama bizden size kaçırılan “Samsat Stelini” geri verin, biz de 35 parçayı ödünç gönderelim!” dedi. Müze “Verelim, ama mülkiyeti bizde kalmak üzere…” diye yanıtlayınca … ip koptu…

Bu parça, Nemrut’ta görkemli tümülüsü bulunan Kral Antiochos’un Herkül’ü selamlarken gösteren, İÖ. 1.yy’da yapılmış 1.23 m yüksekliğinde bir mezar taşıydı. Samsat-Selik’te “bir zeytinyağı işliğinde baskı aracı olarak kullanılırken” 1882’de görülmüş, Karkamış’ta kazı yapan İngiliz Leonard Vooley 1911’de satın alarak Suriye’ye götürmüştü.

  1. Dünya Savaşı ve Suriye’deki işgalci Fransız yönetiminden izin alınarak British Müzesi’ne satılmıştı. Türkiye 1906 “Asar-ı Atika Nizamnamesi’ne aykırı” olarak yasadışı yollardan çıkarıldığı için 2005’ten buyana bu parçayı geri istiyor.”

Öykü buydu. Bilmem bizler ve insanlarımız ders alır mı?

Mehmet Erbil

(1) Özgen Acar, KAVŞAK, “Bayat Haberler Gündemde!” Cumhuriyet Gazetesi, 06 Mart 2012, s.12.

 

ZİYARETÇİ YORUMLARI

Henüz yorum yapılmamış. İlk yorumu aşağıdaki form aracılığıyla siz yapabilirsiniz.

BİR YORUM YAZ