Samsatlı Lucianus’un Tarih Anlayışı-II-

Murat Kavak

Yazarın şu ana kadar yazılmış 65 makalesi bulunuyor.

Tarih biliminin günümüzde politik açıdan istismar edildiğini gözlemlerken Lucianus’un tarihçinin nasıl bir yönetem izlemesi gerektiği yönündeki görüşleri de binlerce yıl önce yazılsa da bugünkü ortamda dikkate alınması gereken ifadelerdir.Bu konuda sözü yine Samsatlı Lucianus’a bırakalım.

“Tarihçi herşeyden önce düşüncesinde bağımsız bir kişi olması gerekir.Kimseden korkmayacak,kimseden umudu olmayacak;yoksa ellerine biraz para sıkıştırıldı mı,şunun bunun dileğine hıncına araç olmaktan çekinmeyen yargıçlara döner tarihçi insan.Gözü pek olmalıdır…İskender yavuzluk edip Klitos’u öldürmüş mü? Sonra bunun anlatılmasını istesin istemesin,tarihçi yılmadan yazmalıdır”(Lucianus s198)

Lucianus’un bu sözlerinden tarih yazmanın tarihçinin omzuna nasıl ağır bir sorumluluk yüklediğini görüyoruz.Lucianus gördüğünü yazan,objektif adaletli bir yargıç gibi tarihsel olayı tespit eden bir tarihçi anlayış istemekte,tarih yazımını günün egemenlerinin,güçlülerinin lehine eğip bükenleri de çok sert şekilde eleştirmektedir.Lucianus,tarihsel bir olayın kendisiyle tariihçi arasında bir bağ olmadığını,olayın meydana gelişinde tarihçinin vebali olmamasına rağmen tarihisel gerçekliği tarih yazarının neden farklı gösterme eğiliminde olduğunu da sorgular

“Atinalılar iyice düşünmeden bir işe girişmişlerse,o işin sonu kötü çıkmışsa suç tarihçide mi? Sağduyusu olan bir kimse çıkıpta ona:”sen bunları olduğu gibi söylememeliydin,söylemekle iyi etmemişsin” diyebilir mi? O yapmamış ki anlatıyor” (Lucianus s 199)

Lucianus tüm bu görüşlerini maddeler halinde özetleyip ideal bir tarihçinin niteliklerini şöyle sıralamıştır.

1-Korkmadan yazmak.

2-Dürüst ve rüşvet yememek

3-Özgürce düşünerek yazmak

4-Özgürce konuşanın ve haklının yanında olmak

5-Amacı olmak

6-Güldürü yazarının dediği gibi:”incire incir,kayığa kayık” demek

7-Hıncının ve sevgisinin tutsağı olmamak.

8-Acıdığı, saydığı ve utandığı için kimseyi korumamak.

9-Tarafsız yargıç olup herkesin iyiliğini isteyen,kimseye hakkından çoğunu vermemek.

10-yazılarında yurt nedir,kıral nedir bakmadan bir yabancı gibi davranmak.

11-Kimseye bağlanmamak

12-Şunun bunun dediğine bakmadan olanı olduğu gibi anlamak.(Lucanus 201)

Sonuç olarak Onun tarihçiliği ahlaki bir duyarlılıkla ele aldığını söyleyebiliriz.Ancak satır aralarında Lucianus’un kendine ve bilgisine olağanüstü güvenen, devrinin entelektüel bakış açısına sahip,mizahı ve nükteyi ustaca kullanıp cesurca eleştiri yapabilen  kendine has bir kişilik olduğunu söyleyebiliriz..Özellikle vurguladığı objelktif ve etik değerlere özen gösteren tarihçilik anlayışıyla bir bakıma günümüze sesleniyor tarihin uzak derinliklerinden.

Kaynaklar :

-Mustafa Çevik “Tarih felsefesi”

-Lucianus Sempozyumu notları

YAZARIN SON YAZILARI
Depresif Seçimler - 23 Haziran 2018
Hayır Diyebilmek - 10 Haziran 2018
Zihinsel Uçurum - 13 Nisan 2018
Özgürlük - 24 Ocak 2018
Yeni Ahlak - 25 Aralık 2017
Atina M.Ö 399 - 30 Kasım 2017
Hayret - 21 Ekim 2017
ZİYARETÇİ YORUMLARI

Henüz yorum yapılmamış. İlk yorumu aşağıdaki form aracılığıyla siz yapabilirsiniz.

BİR YORUM YAZ