OSMANLI TÜRKÇESİ NEDİR?

Özgür Büyüksolak

Yazarın şu ana kadar yazılmış 39 makalesi bulunuyor.

Türkler tarihi süreç içerisinde birçok alfabe kullanmışlardır. Türkçe genel anlamda en azından halkın konuşma dili olarak kullanılarak Osmanlı dönemine kadar gelmiştir. Osmanlıca veya Osmanlı Türkçesi olarak ifade edilen lisan İmparatorluk coğrafyasında genel olarak kullanılan, XIII. asırdan başlayıp XX. asrın başlarına kadar bir değişim ve gelişim süreci geçirmiş  bir dildir. Bu dili farklı bir dil olarak algılamak veya bugün kullandığımız Türkçeden ayrı tutmak doğru bir yaklaşım değildir.

Osmanlı dili veya Tanzimatçıların tabiriyle lisan-ı Osmanî Arap alfabesi ile Türkçe yazma ve Türkçe okuma meselesidir. Fakat Arap alfabesi Türkçenin ihtiyaçlarına cevap verebilen bir alfabe değildir ve hiç olmamıştır. Çünkü Arap alfabesinde ve Arapçada sesli harf kavramı olmamasına karşın Türkçe’nin yapısında sesli harfler mevcuttur. Bu sesli harf ihtiyacıو, ﻫ, ﻯ, ﺍ”(sırasıyla sağdan sola vav, he(güzel h denir),ye ve elif) gibi harflerle karşılamaya çalışan Osmanlı Türkçesi tabiidir ki bir anlam karmaşasını da beraberinde getirmiştir. Çünkü en basit bir örnek olarak “vav” harfi “o,ö,u,ü” harflerinin tamamı yerine kullanılma özelliği vardır. Bu da kelimelerin okunmasını zorlaştırmakta ve bir kelimenin birden fazla okunuş biçimine sahip olmasına sebebiyet vermektedir.

Tabi Arap alfabesi Türkçeye uyarlanmasının yanında Farsçadan da harfler almıştır. Arap harfleri yanında Farsçadan alınan “پ, چ, ژ, ڭ, گ” (sırasıyla sağdan sola pe, çim, je, nef, gef) harfleri de Türkçe’nin içerisine sokulmuştur. Harfleri kullanılan bu dillerin kelimeleri de zamanla Türkçe içerisine sokulmuş ve bir yandan dili zenginleştirirken bir yandan da Türkçe’yi boğmuştur. Arapça ve Farsça’nun Türkçe’nin üzerinde bu kadar etkin olması hatta onun yerine geçmesi Selçuklular dönemine kadar uzanmaktadır. Selçuklular döneminde bilim dilinin Farsça olması Türkçeyi geri bırakmıştır. Osmanlı döneminde Arapça ve Farsçanın, Türkçe üzerinde bu kadar etkin olmasının önemli sebeplerinden birisi  münevver olarak öne çıkan entelektüellerin Arap ve Fars edebiyatını taklit etme çabalarının sonucunda Arapça ve Farsça yüklü eserler vermeleridir. Bir başka sebebi  de Arapça’nın ve Arap harflerinin Kur’an-I Kerim dili ve alfabesi olması keyfiyeti Arapça’yı kutsamış ve devlet içinde ayrı bir yere konulmasına sebep olmuştur.  II. Murat döneminde Kabusnâme’nin çevirisini anlamayan padişah Mercimek Ahmet’ten bir daha tercüme yapmasını istemiştir. Gerek kuruluş döneminde gerek ise 20. asra kadar geçen süreçte devlet belgelerine yansıyan dilin ağır olduğunu ve Arapça ve Farsça sözcüklerle bezenmiş birçok tamlama görmekteyiz. Bu bir nevi protokol dilidir ve halk dilinden oldukça uzaktır. Halk ise normal bir Türkçe kullanmaktadır.

20. asrın başlarından itibaren ise, özellik Milli Edebiyat akımı temsilcilerinin ve İttihat ve Terakki yönetiminin katkılarıyla dilde sadeleşmeye ve öze dönmeye çalışılmıştır. Enver Paşa’nın yürüttüğü bir proje olan harflerin ıslahı meselesi ise I. Dünya Savaşı dolayısıyla yarıda kalmış tamamlanamamıştır. Cumhuriyetle beraber esaslı bir şekilde ele alınan alfabe ise 1 Kasım 1928’de değiştirilmiş ve Latin alfabesine geçilmiştir. Latin alfebesine geçişle farklı bir dile geçildiği gibi yanlış bir algıya düşülmemelidir. Sadece dili ifade etme ve yazıya dökme aracı değişmiş dil ise olduğu gibi devam etmiştir. Gerçi alfabe değişikliğinin yanında dilde sadeleşmeye de ciddi anlamda önem verildiğini ve dilin Arapça ve Farsça’nın tahakkümünden kurtarılmaya çalışıldığını da görüyoruz.

İster Osmanlıca diyelim, ister Türkçe diyelim ikisi de farklı dilleri ifade etmemektedir. Dönemsel farklılıklar olsa da ikisi de Türkçe’dir. Fakat alfabeleri farklıdır. Osmanlı Türkçesi Arap alfabesi ile yazılıp Arapça ve Farsça’an yoğun biçimde etkilenirken, Türkiye Türkçesi Latin alfabesini kullanış ve Arapça ve Farsçanın, Türkçe üzerindeki etkisine son vermiştir. Bir fark aranıyorsa o da budur. Fazlasını aramak veya üretmek yersizdir.

ZİYARETÇİ YORUMLARI

Henüz yorum yapılmamış. İlk yorumu aşağıdaki form aracılığıyla siz yapabilirsiniz.

BİR YORUM YAZ