OSMANLI PADİŞAHLARI CÜLUS BAHŞİŞİ DAĞITMASAYDI NE OLURDU

ASIM ÖCAL

Yazarın şu ana kadar yazılmış 47 makalesi bulunuyor.

Hani demiştik ya ara sıra ‘ya olmasaydı’ diyerek tarihsel olgular, olaylar üzerinde fikir cambazlığı yapacağız. İşte bu günde Osmanlı Padişahları Cülus bahşişi dağıtmasa ne olurdu sorusunu sorarak varsayımlar sıralayacağız. Ama önce cülus bahşişi ne demek ona bir bakalım…

Osmanlı tarihinde Padişahın ölümü veya tahttan indirilmesi üzerine tahta geçen yeni padişah tarafından askerler ve memurlara verilen hediyeye, ‘Cülus Bahşişi’ denirdi.

Osmanlılarda iki çeşit cülus bahşişi vardı. Birisi bir defaya mahsus olmak üzere verilir, diğeri ise askerlerin ulufelerine zam yapılmasıyla gerçekleştirilirdi.

Tahta çıkan padişahın ‘ kullarımın bahşiş ve terakkileri makbulümdür’ şeklindeki karar ve  bu kararın açıklanmasını askerin işitmesi kural olmuştur.

Cülus Bahşişi, her asker için aynı değildi. Yeniçeriler üçer bin, sipahiler biner, acemi oğlanları ikişer, cebeciler ve topçulara biner akçe verilmesi kanundu.

Memurlardan sadrazama otuz bin, müderrislere üç bin, defterdara yirmi bin, nişancıya otuz bin, reisülküttaba yedi bin akçe verilirdi.

Osmanlı tarihinde Cülus Bahşişi, ilk defa 1389 tarihinde Kosova sahrasında padişah seçilen Yıldırım Bayezid Han tarafından kapıkullarına verilmiş ve bu usul sultan birinci Abdulhamit’ in cülusuna kadar devam etmiştir.

Cülus bahşişi verilmesi, Fatih tarafından kanun haline getirilmiş, Yavuz Sultan Selim han da cülus bahşişinde ödenecek paraları tespit etmiştir.

İlk zamanlar padişahların bir ihsanı şeklinde olan cülus bahşişi, sonraları padişahların bir lütfu olmaktan çıkmış ve bu bahşiş uğrunda bir hayli ihtilaller olmuştur.

Osmanlı tarihinde ilk defa 1. Abdulhamit döneminde dağıtılamamıştır. Yani son cülus bahşişini III. Mustafa vermiştir.

PEKİ! BU CÜLUS ADETİ YA OLMASAYDI NE OLURDU

Osmanlı Padişahları cülus bahşişi dağıtmasaydı, cülus bahşişini yeterli bulmayan Yeniçeriler, sık sık ayaklanmayacaklar, çeşitli olaylara sebep olmayacaklardı. Çıkan olaylar yüzünden Osmanlı maliyesi zor duruma düşmeyecekti.

Osmanlı Padişahları cülus bahşişi dağıtmasaydı, duraklama devrinde İstanbul isyanları çıkmayacak; İstanbul yakılıp yıkılmayacak ve insanlar katledilmeyecekti belki….

Cülus bahşişi dağıtma uygulaması olmasaydı, başıbozuk askerler bu uğurda ihtilal yaparak padişahları tahttan indirip, devleti zor durumda bırakmayacaklardı belki de.

Cülus bahşişi dağıtılmasaydı, devletin zayıfladığı ve hazinenin darlık içinde olduğu zamanlarda bir takım zorluklarla karşılaşmayacaktı devlet belki de…

Cülus bahşişi dağıtma uygulaması olmasaydı, I. Mustafa, II. Osman ve IV. Murat zamanında, İran savaşları devam ederken, askerlerin bahşiş istemeleri ve bu yüzden ayaklanmaları üzerine saraydaki altın eşyaları eriterek para dökmek ve ayaklanan askerlere dağıtmak gibi itibar sarsıcı bir durumla karşı karşıya kalmayacaktı belki de Osmanlı Devleti.

Cülus bahşişi dağıtma uygulaması olmasaydı, Osmanlı padişahları sık sık tahttan indirilmeyecek, merkezi otoritede boşluk oluşmayacaktı……( günümüzde askerliğin paralı hale getirilip itibarsızlaştırılması vatan savaşında zaaflar yaratacaktır diye düşünüyorum.)

Cülus bahşişi uygulaması olmasaydı, Osmanlı Devleti, daha güçlü olur, daha uzun süre ayakta kalırdı, belki…………..

Tabi bel kilerle tarih okunmaz o da asıl gerçeğimiz.

 

ASIM ÖCAL

4.2.2016

 

 

 

YAZARIN SON YAZILARI
KORKAKSINIZ - 7 Ekim 2017
DOLANDIRICILIĞA DİKKAT - 6 Temmuz 2017
CUMHURİYET YIKILDI - 22 Nisan 2017
BEDRİ RAHMİ EYUBOĞLU - 4 Şubat 2017
ZİYARETÇİ YORUMLARI

Henüz yorum yapılmamış. İlk yorumu aşağıdaki form aracılığıyla siz yapabilirsiniz.

BİR YORUM YAZ