ADIYAMAN  OTURAKÇI PAZARI

Mehmet Erbil

Yazarın şu ana kadar yazılmış 23 makalesi bulunuyor.
Adıyaman Oturakçı Pazarı

Adıyaman Oturakçı Pazarı

Özgünlüğünü yapıları ile az da olsa koruyan en eski çarşımızdır. Ben çocukluğumdan anımsarım. Terzileri, köşkerleri, pamuk ve yün satıcıları, tenekecileri, kilim ve halı satıcıları ile cıvıl cıvıl bir çarşı idi. Halkın gereksinimini karşılayan tüm meslek çalışanları burada yer alırlardı.

Ben bu çarşıda babadan oğula geçen attarlık(aktar) mesleğine daha çok takılırdım.  Attar dükkanında baba mesleğini sürüdürenler vardı. Benim bildiğim Attar Mevlüt amcamızı hiç unutamam. Mevlüt amca bu mesleğin saygın insanlarından biriydi. Attarların tümü de titiz insanlardı. Ölçüp, tartar. dirhem dirhem verirlerdi istediklerinizi. Kullanım tariflerini de anlaşılır bir dille, oldukça yalın bir biçimde açıklarlardı. Size yetecek kadar verirler, para kazanacağım diye fazlasını vermezlerdi. Şimdi bunların yerini ot satıcıları aldı. Ne kadar istersen veririler. Fazlası zarardır demezler. İnsanın yüksek sesle “nerde o eski attarlar” diyesi geliyor. Çarşımızıın dünyadan göçmüş bu saygın attarlarına Allahtan rahmet, mesleği sürdürmeye çalışan attarlara da sağlıklı ve kazançlı günler diliyorum.

Aklım yeni yeni ermeye başladığı yıllarda yaz aylarında boş durmayalım, sokaklarda aylak aylak gezmeyelim diye bizleri (çocukları) esnafların yanına çırak olarak verirlerdi. Ne yapacağımızı bilmeden gider gelirdik. Ben terzi olan rahmetli amcam Hüseyin Erbil’in yanına giderdim. Bir de ortağı rahmetli Fadıl usta vardı.

Dükkan oturakçı pazarında (neden oturakçı pazarı denmiş, bir bilgim yok), kemerli küçük bir dükkandı. İki yanda dikiş makineleri vardı.  Eski ayakla çalıştırılan makinelerdi. Şimdi markalarını anımsayamıyorum. “Singer” marka olmalıdır diye düşünüyorum. Bir de kumaşların biçildiği, üzerinde çizim sabununun yer aldığı tezgah vardı. Üstünde de duvarda küçük bir raf. Makas, kumaş parçaları gibi ufak tefek malzemelerin yer aldığı bir raftı bu.

Ütüyü özellikle belirtmem gerek. O zamanlar hep o ütüler kullanılıyordu. Onlara “Kömürlü Ütü” deniyordu. Yine o günlerde pek kömür bulunmadığından, ya da esnafın kömüre ayrıca para verme gibi bir lüksü olmadığından, fırınlardan bir teneke kürek içinde biraz odun ateşi alınır getirilir ve ütülere konarak ısınması sağlanırdı. Isınan ütüyle de yeni dikilen işlerin ütüleri ya da dikiş yerleri bastırılırdı, ütülenirdi. Bu işlem her zaman yapılmaz, ütülenecek işler biriktirilerek, arka arkaya ütü yapılırdı. Her zaman ütüyü ısıtmak zor bir işti.

Terzi dediğim bu insanlar, öyle ahım şahım dikişler yapan ustalar değillerdi. O günlerin koşullarında işlik denen yakasız gömlekler, çoğunlukla bol dökümlü şalvarlar ve yelekler dikilirdi. Şalvarı en çok Fadıl usta dikerdi. Herhalde o işin ustası oydu. Pantolon ve sako(ceket) az dikilirdi. Ceket dikildiğini pek anımsamıyorum. Ancak bazı “dellal” denen satıcılar, omuzlarında üst üste konmuş ceketlerle dolaşır, “Halep işi” bunlar diye bağırarak satmaya çalışırlardı. Herhalde yeni diktirmekten daha ucuz olurlardı ya da ceket dikmek ayrı bir beceri isterdi diye düşünüyorum.

Bizler pek bir şey bilmediğimizden o sıcak yaz günlerinde ara sıra gider çeşmeden buz gibi akan sulardan getirir, ustalarımıza vererek serinlemelerini sağlardık.

Daha çok da canımız sıkıldığında su getirmeye gider, getirdiğimiz suyu da bazen dükkanın içine, ama çoğunlukla da dükkanın önüne serper, serinlemeye çalışırdık.

Dükkanın önünde incecik bir kaldırım vardı. aynı şekilde karşı dükkanların da. Onların arasında da kaldırımlardan biraz geniş geçiş yolu  bulunurdu.

Şimdi düşünüyorum da buraların ilk yapıldığı yıllarda diğer yollarımızın olduğu gibi taş döşeli kaldırımsız, ortaya su akması için eğimli yollar olmalıydı bunlar. Ancak bütünlük böyle sağlanır, mimari bütünlük böyle oluşurdu. Sonradan yapılan betonlaşma temizlik kolaylığını getirmiştir ama mimari uyumluluğu ortadan kaldırmıştır.

Bu çarşı hala işlevini –farklılıklar oluşsa da- sürdürmektedir.

 

Mehmet Erbil

www.mehmet-erbil.tr.gg

ZİYARETÇİ YORUMLARI

Henüz yorum yapılmamış. İlk yorumu aşağıdaki form aracılığıyla siz yapabilirsiniz.

BİR YORUM YAZ